شهادت آیت الله حاج سید مصطفی خمینی
اوّل آبان 1356
سید مصطفی درآذر 1309شمسی، درقم متولد شدوتحصیلات ابتدایی رادرمدرسه های «باقریه» و«سنایی» به پایان رساند.
سپس، به تحصیل علوم اسلامی پرداخت ودرسال 1330، سطح را به پایان رسانیدودردرس خارج امام قدس سره وآیت الله بروجردی قدس سره حضوریافت ودیری نپاییدکه به درجه ی اجتهادرسیدوازتقلیدبی نیازشد.
ازدیگراساتیداودرعلوم اسلامی،علاّمه طباطبایی،آیات عظام داماد،شیخ مرتضی حائری،سیدمحمدباقرسلطانی، شهید صدوقی،حاج شیخ محمدجوادقزوینی وسیدابوالحسن قزوینی هستند.
دوران مبارزات
شهیددرسال 1341، همراه باامام قدس سره به مبارزه بارژیم برخاست ودرپیشبردنهضت اسلامی نقش به سزایی ایفا کرد. در سال 1342، دردورانی که امام قدس سره درقیطریه ی تهران زیرنظربودند،رییس وقت شهربانی کل کشور (سپهبد نصیری) اورابه شهربانی جلب وهشداردادکه اگرازفعالیت های سیاسی ومبارزاتی دست نکشد،تحت پیگردقرارمی گیرد.
امام قدس سره در روزچهارم آبان 1343، علیه لایحه کاپیتولاسیون سخنرانی کردندودراین سخنرانی،ضمن برملا کردن خیانت رژیم درتصویب این لایحه، تکلیف خودوملت ایران رابارژیم های امریکا، اسرائیل و همچنین با دست نشانده ی آنان،محمدرضا پهلوی یکسره کردند.
در تاریخ 13 آبان همان سال امام قدس سره راشبانه دستگیر و به ترکیه تبعید کردند، حاج سید مصطفی از این وحشیگری رژیم که نمونه ی آن را نیز به چشم دیده بود، سخت بر آشفت و به خیابان آمد و با سیل خروشان مردم خشمناک قم به طرف بیوت آیات عظام به راه افتاد و همگام با مردم قهرمان قم با فریاد اعتراض خویش، جوّ رعب ووحشت را شکست واز مراجع وقت خواستاراقدام برای آزادی امام قدس سره شد، ساواک دستورجلب ایشان را به شهربانی قم صادر کرد. ماموران رژیم زمانی که حاج آقا مصطفی در بیتِ آیت الله العظمی مرعشی نجفی قدس سره به گفتگو باایشان مشغول بود، یورش بردندوایشان رادستگیرکردندومدت 57 روزدر زندان قزل قلعه واغلب درسلول انفرادی زندانی کردند، در تاریخ 8 دی 1343، اززندان آزاد ودر 13 دی که تنها پنچ روز از آزادی او می گذشت، به دنبال استقبال چشمگیر مردم از آن عالم مجاهد، ماموران رژیم به خانه ی او در قم یورش بردندو باردیگر اورادستگیر نمودند.
این یورش وحشیانه مایه ی بیم و هراس همسر آن بزرگوار و سقط جنین او گردید، سرانجام نیز روز 14 دی او را از ایران به ترکیه تبعید کردند.
تبعید به عراق (نجف اشرف)
در 13 مهر 1344، امام قدس سر ه و فرزندش از ترکیه به عراق برده شدند و روز 23 مهر 1344، در نجف سکونت گزیده و بی درنگ درس وبحث راآغازکردندوحاج آقا مصطفی افزون بر حضوردردرس امام قدس سره، شخصاً به تدریس پرداخته و شاگردان فاضلی پرورش دادند.
آیت الله سید مصطفی درکنار برنامه های درسی وعلمی، با راه ها وشیوه های نوینی، مبارزه با شاه را دنبال کردومشاوری برجسته ومتعهد برای امام قدس سره بود.
در 21 خرداد 1348، به دنبال یک سلسله فعالیت ها وکوشش هایی درراه برانگیختن آیت الله حکیم قدس سره علیه رژیم ضدّ اسلامی عراق، بعثی ها اورا دستگیروبه بغداد بردند.
رییس جمهورآن روزعراق (احمد حسن البکر) به وی هشدار داددرصورت ادامه ی فعالیت بر ضدّ حکام بغداد، با واکنش شدیدی روبرو خواهد شد.
تشییع مصطفی خمینی در نجف
شهادت
آیت الله سید مصطفی خمینی، در نیمه ی شب یکشنبه اول آبان 1356، به شکل مرموزانه ای به شهادت رسید.
در پی شهادت او، امام قدس سره در یادداشتی چنین مرقوم کردند:
بسمه تعالی
انا لله و انا الیه راجعون
در روز یکشنبه نهم شهر ذی القعده الحرام 1397، مصطفی خمینی نور بصرم و مهجه ی قلبم دار فانی را وداع کرد و به جوار رحمت حق تعالی رهسپار شد.
اللهم ارحمه و اغفر له و اسکنه الجنّه بحقّ اولیائک الطّاهرین علیهم الصّلوه و السّلام.
با انتشارخبر، حوزه ی نجف درهاله ای از غم واندوه فرو رفت، درس هاتعطیل شدوروحانیت به سوگ نشست، جنازه آن شهیدتوسط یاران وشاگردان او به کربلا برده شد.
در این مراسم جمعیت انبوهی شرکت کردند وجنازه رابا آب فرات غسل داده ودر محل خیمه گاه امام حسین علیه السلام کفن کردند وپس از طواف در حرم مطهر حضرت سید الشهداء علیه اسلام و حضرت عباس علیه السلام، به نجف بازگرداندند و روز بعد جنازه ی آن شهید از مسجد بهبهانی (واقع در بیرون دروازه ی نجف) با شرکت انبوهی از علما، فضلا، طلاب، کسبه، اصناف ودیگر اهالی نجف به طرف صحن مطهر علوی تشییع شد.
امام قدس سره در مسجد بهبهانی حضور یافت و پس از توقفی کوتاه وخواندن فاتحه، با قامتی استواربه خانه بازگشت و در مراسم تشییع و خاکسپاری شرکت نکرد.
در هنگان تشییع جنازه، بازار نجف یکپارچه تعطیل شد، آیت الله خویی قدس سره درصحن مطهرامام علی علیه السلام، بر جنازه ی شهیدنماز خواندودرکنار مقبره ی علامه حلی قدس سره به خاک سپرده شد.
شب هنگام امام خمینی قدس سره پس از زیارت حرم مطهر حضرت علی علیه السلام به سراغ فرزند عارف، عالم و مجاهد که دردل خاک آرمیده بود، رفت وبا چهره ای باز و آرام نخست برای یکایک عالمانی که درآن مقبره دفن شده اند، اعلام قرائت فاتحه کردندودرپایان، ازحاضران خواستند برای فرزندش طلب مغفرت کنندودر آن لحظه که همه ی چشم ها اشک ریزان بود، امام قدس سره ازسرقبرفرزندش برخاست و بدون کوچکتری آزردگی وگرفتگی ازحاضران تشکرکردواز آن جا بیرون رفت.
تاثیر شهادت آیت الله بر نهضت اسلامی
این شهادت، نهضت اسلامی پانزده ساله ی ایران را جان تازه ای بخشید، به گونه ای که یکباره فراگیر و به شکل انقلابی طوفان زا وکاخ براندازدرآمد.
البته شناخت وبررسی انگیزه ها وعلل پیروزی انقلاب به مطالعات وتحقیقات گسترده ای نیاز دارد، اما به شکل کوتاه و گذراعلل وعوامل فراگیری نهضت امام قدس سره، در پی شهادت حاج سید مصطفی را می توان این گونه بر شمرد:
1- برگزاری مراسم بزرگداشت در بیشتر نقاط کشور:
اصحاب مسجد و محراب در پی دریافت خبر شهادت مظلومانه ی مجتهدی که مایه ی امید برای اسلام و ایران بود، سخت به خشم آمدند و نتیجه گیری کردند که رژیم شاه با دست زدن به این جنایت،انتقام کینه توزانه ای از امام قدس سره، آن هم در دیار غربت و در تبعید گرفته است.
از این رو مصمم شدند که دستکم با برپایی مراسم سوگواری با رهبر و امام امت همدردی کنند. رژیم شاه برای آن که خود را بی طرف وانمود کند، از برپایی مراسم جلوگیری نکرد و کوشید که خود را بی تفاوت بنمایاند.
کارشناسان رژیم می پنداشتند شور و هیجانی که کشور را فرا گرفته، به دنبال برپایی مراسم فروکش می کند و این مراسم سوپاپ اطمینانی است که از انفجار پیشگیری خواهد کرد! غافل از ان که این مراسم با آن گستردگی مایه ی آگاهی، رشد سیاسی و جرات و جسارت بیشتر مردم و هر چه فروزان تر شدن آتش خشم و قهر آنان خواهند شد، خشم و خروشی که کنترل ناشدنی است و مراسم بزرگداشت تا چهلم شهادت او به طور پیوسته در استان ها، شهرها و شهرستان ها تداوم یافت، در این مجالس گویندگان مذهبی و مجاهدان روحانی با بهره گیری از فرصت به دست آمده در تببین خط و اندیشه ی امام قدس سره و نمایاندن هرچه بیشتر ماهیت ضدّ اسلامی شاه و انگیختن توده ها بر ضدّ هیات حاکمه ی خود کامه و وابسته به بیگانه، داد سخن دادند و با آوردن نام خمینی، آفریننده ی حماسه ها، شورش ها و خیزش ها، چهره ی جامعه را دگرگون کردند .
از روز اول آبان ماه 1356، یکباره نام و یاد امام قدس سره در فضای پهناور ایران طنین افکندو شور و شوق نوینی در دل ها پدید آورد.
2- به صحنه آمدن مردم:
ملت در طی نهضت اسلامی ایران در سنگر مسجد رشد سیاسی و آگاهی دینی بایسته ای یافته و به اسلام ناب محمدی تا اندازه ای شناخت پیدا کرده بودند و برای دست زدن به خیزشی همگانی، آمادگی کامل داشتند.
برگزاری مراسم بزرگداشت، این مجال را به مردم داد تا آنچه را که در مکتب انقلابی اسلام آموخته بودند به کار بندند و نفرت و بیزاری خود را از رژیم شاه اعلام کنند، مردم در این مراسم تنها به اظهار وفاداری و ابراز احساسات نسبت به امام قدس سره بسنده نکردند، بلکه با دست زدن به تظاهرات خیابانی و درگیری با پلیس، زمینه ی فراگیری انقلاب اسلامی را فراهم کردند، قیام خونین 19 دی 1356، در واقع اوج این تظاهرات و راه پیمایی مردمی بود.
3- رهبری های امام قدس سره:
از سال 1341، که نهضت اسلامی آغاز شد، امام قدس سره همواره با راهنمایی ها و رهنمودهای سازنده و حیات بخش خود، ملت ایران را به سوی نور و روشنایی و حرکت و خروش پیش می بردند و به آنان آگاهی و بینش می دادند، این رسالت را در تبعیدگاه ترکیه و نجف نیز پی گرفتند.
در ترکیه با نگارش کتاب تحریرالوسیله و آوردن یک سلسله احکام سیاسی و انقلابی اسلام در این کتاب، راه مبارزه، حرکت و خیزش را به ملت های مسلمان نشان دادند، در نجف نیز با تدریس و بخصوص بحث ولایت فقیه یا حکومت اسلامی و با اعلامیه ها و سخنرانی های خود در فرصت های مناسب، نهضت اسلامی را تداوم بخشیدند و به رشد سیاسی مردم کمک کردند.
در آن برهه ی حساس که ملت ایران از شهادت آیت الله سید مصطفی، خشمگین بودند، امام قدس سره دریافتند که اجتماعات بزرگی در نقاط مختلف کشور به این مناسب برپاست و گرم نگه داشتن این اجتماعات وبهره گیری شایسته از آن تنها با رهبری های حکیمانه امکان پذیر است،از این رو با یک سلسله اعلامیه ها و سخنرانی ها کوشیدند، این اجتماعات بزرگ سیاسی را گسترش دهند و با مغتنم شمردن فرصت پیش آمده، نگذارند مشعلی که با شهادت فرزندشان فروزان شده به خاموشی گراید.
4- اتحادو یگانگی:
با این شهادت اتحاد چشمگیر و کم نظیری در ملت پدید آمد، عموم مردم، روحانیون، دانشگاهیان، سازمان ها و گروه های سیاسی و ...، یکپارچه پشت سر امام قدس سره به حرکت در آمدند که این خود از مهمترین عوامل در پیروزی انقلاب است.
پیام امام خمینی قدس سره
امام قدس سره در پیامی خطاب به ملت ایران، فرمودند:
این طور قضایا مهم نیست، خیلی پیش می آید، برای همه ی مردم پیش می آید و خداوند تبارک و تعالی الطافی دارد به ظاهر و الطافی خفیه است، یک الطاف خفیه ای خدای تبارک و تعالی دارد که ما علم به آن نداریم اطلاعی بر او نداریم، و چون ناقص هستیم از حیث علم، از حیث عمل از هر جهتی ناقص هستیم، از این جهت در این طور اموری که پیش می آید جزع و فزع می کنیم، صبر نمی کنیم، این برای نقصان معرفت ماست به مقام باری تعالی، اگر اطلاع داشتیم از آن الطاف خفیه ای که خدای تبارک و تعالی نسبت به عبادش دارد و «انه لطیف علی العباد» و اطلاع بر آن مسایل داشتیم، در این طور چیزهایی که جزیی است و مهم نیست، آن قدر بی طاقت نبودیم، می فهمیدیم که مصالحی در کار است، یک الطافی در کار است، یک تربیت هایی در کار است.
تالیفات شهید
شهید دارای آثار و تالیفات زیادی است که این آثار نشانگر عظمت علمی و فکری است.
در این خصوص مرحوم حجت الاسلام و المسلمین سید احمد خمینی قدس سره می گویند:
اجازه بفرمایید در این مورد مقدمه ای عرض کنم و آن این است که معمولاً افراد در بازدهی علمی و اجتماعی و یا تخصصی خودشان نیازمند به طی مراحلی هستند که بعد از آن مراحل می توانند تز و یا اجتهاد خود را در معرض بهره برداری دیگران قرار دهند که متاسفانه ایشان، پس از اتمام مراحل لازم و در آغاز تقریر و بیان نظریات علمی و اجتهادی خود به شهادت می رسد و در عین حال کتابهایی از ایشان باقی مانده است...
تالیفات آن عبارتند از:
1- القواعد الحکمیه (حاشیه بر اسفار که مخطوط می باشد).
2- کتاب البیع (دوره ی کامل مباحث استدلالی بیع در سه جلد).
3- تحریرات فی الاصول (از اول اصول تا استصحاب تعلیقی).
4- شرح زندگانی ائمه معصومین علیها السلام تا زندگانی امام حسین علیه السلام.
5- مستند تحریر الوسیله.
6- تعلیقه ای بر عروه الوثقی.
7- تفسیر قرآن الکریم در سه جلد.
8- مبحث اجاره.
9- کتاب الاصول.
10- القواعد الرجالیه.
11- کتابی در مبحث نکاح.
نیز دو کتاب «قاعده لاتعاد» در 180 صفحه و «مکاسب محرمه» در 420 صفحه که به هنگام اقامت در ترکیه نوشته است.
نقل از :آرامستان تولدی دیگر
